Veel organisaties roepen tegenwoordig dat ze “out of the box” willen denken. Maar ondertussen worden medewerkers nog dagelijks afgerekend op het volgen van processen, procedures en excel-overzichtjes. Creativiteit mag vaak even bestaan tijdens een brainstormsessie, zolang iedereen daarna maar weer netjes teruggaat in het hok. Het gevolg? Organisaties verliezen denkkracht, ondernemers verliezen innovatievermogen en medewerkers raken comfortabel in middelmatigheid. Dáár gaat dit stuk over.

De laatste tijd wordt er vaak gesproken over out of the box denken. Ik zou zeggen: dat is een prima begin, maar na deze stap is het tijd om te zeggen: get rid of the box.

Minimaal 80% van de mensen die ik in het bedrijfsleven heb meegemaakt, maakt zich schuldig aan Concern Denken. Het zijn deze concept denkers die denken in processen en procedures bij bijna alles wat ze doen. Bij een vraag van een collega is hun eerste reflex: welk formulier hebben we hiervoor nodig of welk proces moeten we volgen? In plaats van hun creatieve brein te laten werken.

Als je denkt in processen, dan denk je automatisch ook in beperkingen. Een proces zie ik namelijk als een kader dat het denkproces afbakent. Waarom zou je je brein actief houden en pop-upschermen met creatieve ideeën toelaten, als het vanuit het bedrijf toch not done is om buiten de kaders te denken of te handelen?

Natuurlijk mag men van tijd tot tijd lekker wild doen en helemaal losgaan. Dat noemen we dan brainstormen. Ik moet daar altijd een beetje om lachen, want het zou iedere dag 24/7 moeten stormen in het brein van mensen. Alleen: na die brainstormsessie moet iedereen weer netjes terug in zijn hok. Back in the box. Tachtig procent van ons werkende leven zitten we dus heerlijk COMFORTABEL en RISICOLOOS in the box.

“Innovation happens when people are given the freedom to ask questions and the resources to find the answers.”
— Richard Branson, oprichter van Virgin Group

Het gekke is dat ik heb gemerkt dat veel werknemers het eigenlijk wel best vinden als ze niet creatief hoeven te denken. Waarom? Heel simpel. Als je de processen volgt en de Excel-overzichtjes keurig invult, dan is je prestatie meetbaar. En dat willen we natuurlijk, anders kunnen we geen carrière maken. Tachtig procent van de medewerkers loopt als een blind paard langs de carrièrelijn omhoog, blind volgend wat er aan de top bedacht is.

Veel mensen voelen zich bijzonder intelligent als ze complexe processen bedenken voor een simpele uitdaging. Ik noem het verkwisting van potentieel aanwezige denkkracht. De oplossing ligt volgens mij in een nieuwe denkwijze in bedrijfsvoering. Wat zou er gebeuren als organisaties alle regels en procedures eens kritisch onder de loep nemen, met als doel om binnen één maand afscheid te nemen van minimaal 20% van deze onzin? Regels en procedures kunnen absoluut nuttig zijn — zolang ze bijdragen aan efficiency en time management en ons niet belemmeren in vrijdenken en creativiteit.

Als kinderen vrij kunnen denken, waarom zouden volwassenen dat dan niet meer kunnen? Ik zou zeggen: geef medewerkers een vrijdenk target, waarbij ze verplicht worden om twintig procent van hun tijd te besteden aan vrijdenken.

Resultaat? De creativiteitsvulkaan in de organisatie wordt wakker. Het wordt zichtbaar wie werkelijk bijdraagt aan groei en vernieuwing. En organisaties gaan weer swingen.

Misschien is dat ook meteen de confronterende vraag voor iedere ondernemer en business leader: wil je vooral controle houden, of wil je weer potentieel wakker maken?

Voor ondernemers en business leaders die voelen dat hun organisatie vastloopt in systemen, processen of “zo doen we dat hier nu eenmaal”, sta ik altijd open voor een goed kennismakingsgesprek. Soms begint groei namelijk niet met harder werken, maar met anders durven kijken.