Problemen bestaan niet. Of toch wel? Waarom zijn we eigenlijk zo verslaafd aan problemen? Zonder problemen hebben we niets om ons zorgen over te maken. Niets om de schuld van te geven. Niets om over te vergaderen. Niets om te verkopen.

Misschien klinkt dit wat vreemd, maar een groot deel van onze economie draait op problemen. En misschien nog wel belangrijker: een groot deel van ons denken ook.

Sterker nog, complete beroepsgroepen zouden thuis op de bank zitten als problemen ineens niet meer zouden bestaan. Hun complete verdienmodel is immers gebaseerd op het oplossen van problemen. Onze samenleving bestaat grofweg uit twee werelden: de probleemindustrie en de probleemoplosindustrie. Het één kan overigens prima niet zonder het ander. Best overzichtelijk eigenlijk.

Maar als mensen zich geen zorgen meer zouden maken over problemen of potentiële problemen, dan zou ik misschien wel een probleem hebben. Dan zou het schrijven van deze blog een zinloze bezigheid zijn. Wie leest er immers nog een blog over problemen als die feitelijk niet bestaan? Sterker nog, mensen zouden niet eens begrijpen waar ik het over heb. Over iets dat niet bestaat, praat je tenslotte niet. Tenzij het iets is dat nog niet bestaat, maar waarvan je hoopt dat het ooit gaat bestaan.

Volg je me nog een beetje? Vast wel, want ik heb alle vertrouwen in het gemiddelde intelligentieniveau van mijn lezers. Mocht ik je toch even kwijt zijn, dan is dat ook geen probleem. Je kunt tenslotte niet afhaken als je nooit bent aangehaakt. Zo, nu ben ik je vast helemaal kwijt. Of toch niet? Je gaat me toch niet teleurstellen door nu te stoppen met lezen?

Laten we het wat concreter maken.

In mijn optiek bestaan er geen problemen, maar alleen feiten en omstandigheden waar jij je wel of niet prettig bij voelt. Een probleem is pas een probleem zodra jij besluit dat het een probleem is. Jij hebt dus zelf de regie om iets wel of niet als probleem te bestempelen.

Wanneer opdrachtgevers mij vragen of ik hun probleem kan oplossen, antwoord ik steevast dat ik simpelweg geen enkel probleem kan oplossen. Als ik daar vervolgens aan toevoeg dat ik wél een rol kan spelen bij het zichtbaar maken van de oplossing, kijk ik meestal eerst twee minuten tegen gefronste wenkbrauwen aan.

“Focus on problems that cannot be solved today at all.”
– Jensen Huang, CEO NVIDIA

Om de lat niet meteen te hoog te leggen, nodig ik je uit om één dag niet in problemen te denken en er ook niet over te praten.

Nu hoor ik je al denken: “Maar vanaf wanneer gaat die dag dan precies in? Vanaf het moment dat ik veilig achter mijn laptop zit met een bak koffie naast me of zodra ik wakker word?”

In dat laatste geval hoop ik dat je vandaag met de fiets naar je werk gaat. Het is namelijk prachtig weer, dus die smoes kun je alvast vergeten. Natuurlijk kun je ook de auto pakken, maar bedenk eens dat die auto eigenlijk geen oplossing is voor een probleem. Het is simpelweg een alternatieve route om hetzelfde doel te bereiken.

We hadden toch afgesproken om één dag niet in problemen te denken? Misschien moeten we het daarom nog iets scherper formuleren.

In plaats van het oplossen van een probleem of het zichtbaar maken van een oplossing, kunnen we ook spreken over het kiezen van een andere route naar hetzelfde doel. Als route A is afgesloten, kun je blijven stampvoeten omdat precies die route niet beschikbaar is. Je kunt ook besluiten om route B of route C te nemen.

Dit klinkt logisch en eenvoudig, maar toch blijven veel mensen hardnekkig vasthouden aan de route die zij vooraf hadden bedacht. Op het moment dat iets anders loopt dan gepland, krijgt de omstandigheid direct het stempel ‘probleem’. Daarmee geef je feitelijk de omstandigheden de schuld van je eigen onvermogen om een alternatief te bedenken of te kiezen.

Voorkom dat jij zelf de producent wordt van je eigen succesblokkades.

Ik ben ervan overtuigd dat bedrijven met dezelfde energie en aanzienlijk meer plezier veel betere resultaten kunnen behalen wanneer ze stoppen met denken in problemen. Ik durf zelfs te stellen dat minimaal 25% van de problemen die jij vandaag nog als probleem ziet, direct verdwijnt zodra je anders leert kijken. Ineens ontstaat er ruimte voor datgene waar ondernemen werkelijk over gaat: bouwen aan de toekomst van je bedrijf.

Misschien is dat ook precies de reden waarom mijn keynote ‘Ondernemen kan ook anders‘ zo vaak herkenning oproept. Niet omdat ik ondernemers leer hoe ze meer problemen kunnen oplossen, maar omdat ik ze uitdaag om anders naar dezelfde werkelijkheid te kijken. Want zodra je anders kijkt, blijken verrassend veel problemen helemaal geen probleem meer te zijn.

Misschien bestaan problemen helemaal niet.

Misschien bestaan er alleen mensen die nog niet hebben ontdekt dat er ook een andere route is.