Het zit tegen met je business. Investeringen leveren minder op dan verwacht, marges staan onder druk en goede mensen zijn moeilijk te vinden. Je wilt groeien, maar de onzekerheid maakt iedere beslissing zwaarder. Gelukkig is er altijd nog iemand of iets waar je met je vingertje naar kunt wijzen: de boze buitenwereld. Den Haag, Brussel, de regeldruk, de arbeidsmarkt of de geopolitiek: ze nekken jouw business.

De excuusondernemer bestaat echt. En er zijn er meer dan we met z’n allen willen toegeven. Je kent er vast wel één. Misschien kijk je er iedere ochtend naar in de spiegel.

Deze blog is een verdieping op Weekly Cor 70. Daarin stel ik de excuusondernemer centraal: de business owner of business leader die bij tegenwind al snel de excuuskaart trekt. Dat doet hij niet omdat de problemen buiten zijn organisatie niet echt zijn, maar omdat naar buiten wijzen een stuk comfortabeler is dan naar binnen kijken. Want ja, jij bent geweldig en binnen schijnt toch altijd de zon.

Prinsjesdag nieuwe plannen nieuwe excuses
Morgen (15 september) is het Prinsjesdag. Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Het kabinet maakt zijn plannen bekend en zoals altijd lekken er vooraf voorstellen uit. Sommige ondernemers zien daarin kansen. Andere ondernemers lezen exact dezelfde plannen en zien vooral een bevestiging van wat zij al dachten. Ze gebruiken die plannen om de bad guy aan te wijzen die verantwoordelijk zou zijn voor hun uitblijvende succes of stagnerende groei. Tja, als je er zo in staat, valt er in Nederland inderdaad niet veel meer te ondernemen.

De excuusondernemer zegt: “Door deze plannen kunnen we niet investeren. Door die nieuwe regels kunnen we niet groeien. Door het zwalkende beleid kunnen we geen mensen aannemen. Door Den Haag is onze bewegingsruimte verdwenen.” Misschien heeft hij op onderdelen nog gelijk ook. Maar sinds wanneer is gelijk hebben een ondernemersstrategie?

Prinsjesdag vertelt ons waarschijnlijk veel over de plannen van het kabinet. Het vertelt ons nog meer over hoe business owners en business leaders reageren op omstandigheden die zij niet zelf hebben gekozen. Ziet de één vooral beperkingen waar de ander mogelijkheden ziet? En waardoor wordt dat verschil bepaald?

De buitenwereld is echt
Geopolitiek, Den Haag, Brussel, regeldruk en de arbeidsmarkt zijn reële factoren. Ze kunnen je kosten verhogen, investeringen vertragen en complete markten of toeleveringsketens onder druk zetten. Een business owner kan de geopolitiek niet oplossen en een business leader kan Den Haag niet eigenhandig bestuurbaar maken.

De buitenwereld bestaat dus echt. De vraag is alleen hoeveel macht je haar over jouw onderneming geeft. Je kunt je investeringen uitstellen uit angst voor een dure fout. Je kunt AI beperken tot een paar veilige pilots omdat het rendement nog onzeker is.

Iedere keuze is afzonderlijk te verdedigen. Samen kunnen ze een patroon vormen van uitstel, voorzichtigheid en controle vasthouden. Daar begint de vraag die je jezelf regelmatig zou moeten durven stellen: ben ik nog steeds die vrije, onafhankelijke ondernemer met lef en visie die ik altijd dacht te zijn?

Je hebt gelijk. En nu?
De excuusondernemer zegt: “Je onderschat hoeveel tijd en geld al die regels kosten.” Dat ontken ik niet. Mijn vraag is: wat doe jij wanneer de regeldruk de komende vijf jaar niet afneemt, maar alleen maar verder toeneemt? Stap je dan in de huilie-huiliemodus? Trek je dan weer de excuuskaart en zeg je: “We kunnen niet wendbaar zijn als de overheid voortdurend de spelregels verandert”? Is dat zo? Of is wendbaarheid juist noodzakelijk omdat de spelregels blijven veranderen? Waar is jouw organisatie nog afhankelijk van een voorspelbaarheid die waarschijnlijk niet terugkomt?

“Wees nooit tevreden, alles kan morgen beter. Blijf dus niet achter.”

— Frits Goldschmeding, oprichter van Randstad

De excuusondernemer zal deze vragen misschien onredelijk vinden. Hij kan immers precies uitleggen welke politieke besluiten groei blokkeren, hoeveel tijd nieuwe regels kosten en waarom investeren nu onverstandig is. Zijn analyse kan inhoudelijk volledig kloppen. Maar wat koopt hij ervoor?

Hoeveel invloed durf je toe te geven?
Zoals eerder aangegeven heb je als business owner of business leader bijna geen invloed op Brussel, Den Haag en de geopolitiek. Binnen je eigen organisatie heb je waarschijnlijk meer invloed dan je durft toe te geven. Hoe wendbaar is je organisatie werkelijk? Hoe snel worden besluiten genomen? Hoe groot is je innovatiekracht? Hoe afhankelijk ben je van één markt, leverancier, technologie of sleutelfiguur? En hoeveel ruimte is er voor mensen die jou tegenspreken?

Dat zijn minder comfortabele vragen dan klagen over de politiek. Want zodra je ze stelt, moet Den Haag even uit de beklaagdenbank en mag je er zelf plaatsnemen. Niet gezellig, wel verhelderend.

Kijk in de spiegel
Je mag kritisch zijn op de politiek. Je mag je uitspreken over onwerkbare regels en je belangen stevig verdedigen. Maar gebruik de boze buitenwereld niet om jezelf buiten schot te houden.

Kijk in de spiegel en geef een eerlijk antwoord op de vraag: ben ik een vrije ondernemer die probeert zo politiek en economisch resistent mogelijk te ondernemen? Of ben ik een excuusondernemer geworden die vooral heel goed kan uitleggen waarom beweging nu niet mogelijk is?